Anlatım Biçimleme
ister düşünce yazısı olsun ister olay anlatımı olsun bir yazarın esas amaçı okuru etkisi altına almaktır.Bunun içinde yazar ele alacağı konunun çeşidine göre anlatım yöntemleri belirler.çünkü düşünceyi kanıtlamak için veya bir olayı anlatmak için aynı anlatım tekniği kullanılamaz
Anlatım biçimleri şunlardır
1.Açıklama
2.Tartışma
3.Betimleme
4.Öyküleme
Açıklayıcı Anlatım
Bir şeyler öğretmek bilgi vermek tanıtmak amacıyla yazılan yazılarda görülen anlatım tekniğidir.Bu yazılarda açık ve anlaşılır bir dil kullanılır.Cümleler genelde kurallıdır.Sanatsal bir düşünce kullanılmaz. Okuyucu düşünce oyunlarıyla oyalanmak istenmez.Genelde nesnel bir anlatım vardır.
Örnek
"Türk yazınının önemli yapıtlarından olan Dede korkut öyküleri yeniden okurlarıyla buluştu.Öykülerin dili özüne dokunulmadan sadeleştirildi.Dede korkut öykülerinin üslubu ve dili her şeyden önce XIII.-XIV.Yüzyıllarda konuşulan Oğuz türkçesine dayanmaktadır.Bu öykülerde türkçenin yüzlerce yıl önceki güzelliğini ve şiirselliğini tadacak kendi dil evreninizin sınırlarını genişleteceksiniz.Öyküler bugün tarih, çoğrafya, sosyoloji , halk bilimi gibi dallara da kaynaklık etmektedir."
Bu parçanın anlatımında aşağıdakğilerden hangisine başvuırulmuştur.?
A)Öyküleme
B)Betimleme
C)Tanık Gösterme
D)Açıklama
E)Tartışma
Tartışmacı Anlatım
Bu anlatım tekniğinde yazar okuyucunun kafasında var olan düşünceleri değiştirmek ve okuyucuyu kendi düşüncesine çekmek ister Bu anlatım şeklinde anlatıcının başarılı olması için düşüncelerin inandırıcı kılması kanıtlaması gerekir. Bu anlatım tekniğinin kullanıldıgı parçalarda "oysa, ne var ki, çünkü" gibi sözcüklere sık rastlanır ayrıca soru cümleleri de çok kullanılır Tartışmada yazar okurla sohbet ediyormuş havasındadır.Sanki karşısında farklı düşünen biri varmış gibi davranır ve okuru kendi iddiasının doğruluguna inandırmaya çalışır Aşağıdaki parçada tartışmacı anlatım tekniğinin özelliklerini görmeye çalışalım.
Örnek
Karagöz'ün yaşamımızdaki yeri için Bitti deniyor bu doğru değil Karadöz XIV.Yüzyıldan beri kendini sürekli yenileyerek bugünlere gelmiştir.Onda edebiyat müzik kısaca güzel sanatlar adına ne biliyorsak hepsi vardır.Dini bakımdan bakarsak tasavvuf vardır onda . Böyle bir sanatı nasıl yok etmeye çalışırız
Bu parçanın anlatımında aşagıdakilerin hangisinden yararlanılmıştır.
A)Karşılaştırma-Örnekleme
B)Tartışma-Açıklama
C)Öyküleme-Betimleme
D)Betimleme-Örnekleme
E)Tartışma-Betimleme
Betimleyici Anlatım
Gözlemler sonucunda elde edilenlerin niteleyici sözcükler kullanılarak okurun gözünde canlandırabileceği şekilde anlatılmasına denir. Kısacası biz buna sözcüklerle resim çizme sanatıda diyebiliriz. Varlıkların belirleyici özelliklerini ortaya konulmaya çalışılır.Betimlemede varlıklar anlatılırken duyulardan yararlanılır.
Örnek
"Akçakavaklıların. dişbudakların arasından geçerek yeşil çam ormanına giriyorum.Yoğun bir reçine kokusu duyuyorum. Çevrem yeşilin değişik tonlarıyla donanmış. Az ilerde kalın gövdeli, yaşlı bir çam ağacı görüyorum kekik kokuları geliyor burnuma."
Bu parçada ayrıntıların seçiminde hangi duyulardan yararlanılmıştır.?
A)Görme-Koklama
B)Koklama-İşitme
C-)İşitme-Dokunma
D-)Koklama-Dokunma
E)Görme-İşitme
Öyküleyici Anlatım
Harekete dayalı olayların genellikle geçmiş zaman kullanılarak anlatılmasıdır.Olay kaynaklı bir anlatım tekniğidir.Bir kahramanın belli bir zaman dilimindeki yaşadıkları anlatılır. Anlatımı bakımından betimlemeye benzer ama betimlemeden farklı öyküleyici anlatımda hareketin baskın olmasıdır.
Örnek
"Köyden kasabaya taşınmıştık cadde üstünde sol tarafta bahçesi olan beyaz boyalı bir ev satın almıştık.Bahçemizden komşu bahçeden gelen küçük bir su yolu geçiyordu Bu su yan duvarın altından aşağıdaki bahçelere akıyordu bizim bahçenin bir köşesinde ufak bir tel kümes vardı dip tarafa domates bir yeşil salata ekilmişti. Cadde tarafında sardunyalar pembe karanfiller hanımelleri bulunuyordu.
Bu parçanın anlatımında aşagıdakilerim hangilerine başvurulmuştur.
A)Açıklama-Öyküleme
B)Tartışma-Betimleme
C)Öyküleme-Betimleme
D)Açıklama-Tartışma
E)Örnekleme-Öyküleme
Emeğe Sayğı Lütfen.
